poradnik "Planneruj Karierę"
Tutaj publikujemy artykuły związane z rozwojem zawodowym oraz porady z zakresu poszukiwania pracy. Nasza firma oprócz wydarzeń pod znakiem Femina Expo, organizuje również Targi Kariery. Dzięki temu jesteśmy w stałym kontakcie z pracodawcami i uczelniami oraz kandydatami i ekspertami. Zachęcamy do zapoznania się z poniższymi artykułami.
Więcej treści znaleźć można w sekcji Planneruj Karierę serwisu targów pracy: www.targi-kariery.com
Kandydat w Internecie
Autoprezentacja przy poszukiwaniu pracy
Absolwent pisze CV
Jak dobrze wypaść na rozmowie kwalifikacyjnej
Kandydat w internecie
Znalezienie wymarzonej pracy nie jest łatwe, ale osoba poszukująca kandydata – czyli ciebie - też nie ma lekko. Ma za zadanie znaleźć dobrego pracownika przy okrojonym budżecie i to w dość krótkim czasie. Dlatego proponuję abyś teraz na moment postawili się w sytuacji pracodawcy, który właśnie sprecyzował profil stanowiska, które musi obsadzić. Pierwsze co rekruter ma pod ręką to … internet, z którego na sto procent skorzysta. Pomyśl jak ma cię znaleźć i dowiedzieć się, że ty w ogóle możesz szukać pracy? Poniżej znajdziesz zupełnie podstawowe informacje, które mogą zdecydowanie zmienić na lepsze twoje rezultaty w poszukiwaniu pracy zgodnej z kompetencjami i oczekiwaniami. Informacje, które pomogą ci w pozycjonowaniu siebie on-line, przez pryzmat stanowisk o które ubiegasz się teraz, lub możesz chcieć się ubiegać w przyszłości.
Podsumowanie swoich kwalifikacji
Większość czytelników naszego serwisu to osoby młode, które nie mogą pochwalić się bogatym doświadczeniem zawodowym. Zabierając się do przemyślanego tworzenia swojej bytności w internecie, należy tak jak przy pisaniu cv, odpowiedzieć sobie na pytania odnośnie tego co chcesz robić, jakie masz predyspozycje, jaka branża cię interesuje, jakimi osiągnięciami możesz się pochwalić. Takie przemyślenia bardzo się przydadzą do tworzenia swoich profili w serwisach społecznościowych oraz we wszelkiej komunikacji choćby ze znajomymi.
Rejestracja cv w agencjach pracy
Mając przygotowane cv w języku polskim oraz najlepiej również w języku obcym, warto jest zarejestrować je w firmach pośrednictwa pracy. Często takiej rejestracji towarzyszy formularz on-line. Profesjonale firmy doradztwa personalnego prowadzą rekrutacje dla wielu firm, na stanowiska o różnym zakresie kompetencji i często poszukiwanie kandydatów rozpoczynają od sprawdzenia własnych baz. Czy gdybyś był rekruterem, pominąłbyś ten etap, zanim nawet opublikujesz ogłoszenie? Nie! Zatem, nie należy omijać formularzy on-line, gdyż każda rubryka w takiej ankiecie to kryterium potencjalnego pracodawcy, po którym będziesz wyszukiwany. Polecam sprawdzenie strony www.saz.org.pl – jest to serwis Stowarzyszenia Agencji Zatrudnienia, gdzie odnajdziesz kontakty do wielu firm pośrednictwa pracy, w których warto jest się zarejestrować.
Tworzenie profili w serwisach społecznościowych
Doświadczeni specjaliści od rekrutacji, już od kilku lat, korzystają z serwisów społecznościowych przy poszukiwaniu pracowników. Jakie to serwisy? Nie chodzi ani o Facebook ani NasząKlasę wykorzystywanych przecież najczęściej do kontaktowania się z przyjaciółmi, rodziną i w tą sferę pracodawcy póki co nie ingerują bardzo intensywnie. Przestrzegając jednak zasad dobrych obyczajów, warto pamiętać, że nawet w tych serwisach, gdzie teoretycznie pracodawca nie zajrzy – trzeba się krygować w wyrażaniu opinii, których później można się wstydzić. Zwyczajnie czasami w wyszukiwarce może wyskoczyć wyrażona przez nas śmiała opinia, która miała być dzielona tylko z zaufanymi przyjaciółmi.
Serwisy, których jednak nie należy pominąć to: www.linkedin.com, www.goldenline.pl oraz www. profeo.pl. Dodatkowo zainteresować się należy z portalami związanymi z bliskimi nam branżami. W każdym z tych portali należy stworzyć profil. Tworzenie sieci znajomych to ważny aspekt, ale w momencie rozpoczynania kariery zawodowej priorytetem jest stworzenie rzetelnego profilu.
Postaram się wymienić kilka czynników, które należy uwzględnić:
• Zdjęcie – przede wszystkim trzeba je zamieścić. Uważam, że nawet wysyłając cv, można zrezygnować z jego dołączania, gdyż rekruter, łatwo sobie je odnajdzie właśnie w internecie. Zdjęcie identyfikuje nas jako nas – w przypadku, gdy już kiedyś kogoś poznaliśmy osobiście, a w wyszukiwarce goldenline wyskoczy kilka Ań Kowalskich. W serwisach profesjonalnych, zdjęcie powinno być …profesjonalne no i w miarę aktualne. Polecałabym zamieszczanie zdjęć portretowych (a nie tych całej sylwetki). Odradzamy zdjęcia paszportowe, na których od niedawna nie można się uśmiechać…
• Język – serwisy goldenline oraz profeo, mogą być przygotowane w języku polskim natomiast linkedin – jako serwis międzynarodowy warto jest przygotować w języku angielskim lub innym, którym się posługujemy. Oczywiście niezależnie od wersji językowej należy porządnie posprawdzać swój tekst pod względem poprawności językowej, gramatycznej ortograficznej i interpunkcji. Te profile są ważniejsze niż cv, bo mają szansę być widziane przez większą ilość osób – zadanie należy potraktować więc bardzo poważnie.
• Teść profili – tutaj w odróżnieniu od cv nie musimy się bardzo ograniczać co do długości przekazywanych treści. Jako świeży absolwent w rubryce doświadczenie zawodowe, możesz mieć pozorny kłopot z tym co wpisać. Dlatego, należy sięgnąć pamięcią do wszelkich realizowanych projektów i opisać swoje zadania i osiągnięcia z tym związane. Nie należy pomijać żadnej aktywności, choćby to była praca nie związana z branżą na której Ci zależy. Jest to bowiem szansa na poszerzanie swojej listy znajomych – bo np. kiedyś razem zbieraliście truskawki w Norwegii, a teraz ten ktoś zajmuje ważną funkcję w atrakcyjnej firmie. Wymieniając zajęcia takie jak np. kelnerka w Holandii – należy wymienić, że dało nam to możliwość trenowania komunikacji w obcym języku itp.
• Słowa kluczowe, podsumowanie kwalifikacji – to jest szalenie ważne. Rekruter dostając zadanie znalezienia danego specjalisty znajdzie cię (lub nie) w sieci, dzięki tym słowom. Osoba poszukując pracowników, wpisze słowa np.: „key account manager” – a jeszcze pewniej” KAM”. Koniecznie zapoznać się należy właśnie z informacjami o takich skrótach, aby wpisywać je do swojego profilu. Więcej o możliwych i ważnych skrótach dowiedzieć się można na szkoleniach „Autoprezentacja przy poszukiwaniu pracy”, organizowanych przez naszą firmę. Już teraz radzimy, że np. gdy nigdy nie pracowałeś jako Project Manager, ale masz kompetencje i aspiracje do takiego stanowiska – wyrażenie „Project Manager” w jakiś sposób musi się znaleźć w twoim profilu. Można to ująć np. tak: docelowo plany zawodowe: Project manager czy Delivery manager, specjalista ds.PR itp.
Uzupełniając słowa kluczowe, przydadzą się twoje przemyślenia z początku zabierania się do tworzenia profilu. A mianowicie w jakiej branży chcesz pracować, jakie stanowiska wchodzą w grę. To co jest dla ciebie ważne musi znaleźć się w opisie.
Profil w portalach służy nie tylko do tego aby być wyszukanym, ale również od tego aby rekruter poszerzył i zweryfikowała informacje o tobie zawarte w cv, uprzednio do niego wysłanym. Poświęć koniecznie czas i uwagę aby te aplikacje były ze sobą spójne.
Blog
Blog o tematyce związanej z twoją branżą, to bardzo silne narzędzie, które kreuje twój wizerunek jako specjalisty. Uważam, że blog nie może być pisany tylko i wyłącznie po to aby znaleźć pracę. Długofalowo jednak, z całą pewnością pomoże w budowaniu wizerunku eksperta o ile mamy wystarczającą wiedzę, entuzjazm oraz czas na jego prowadzenie. Przemyślenia, dzielenie się doświadczeniami i wiedzą dadzą niesłychanie ważny sygnał do potencjalnych pracodawców, że twoja praca jest pasją, że starasz się być na bieżąco oraz, że jesteś aktywny. Specjaliści piszący blogi, to bardzo ważni potencjalni kandydaci na listach headhunterów. Ci jednak doskonale potrafią ocenić wartość i jakość tekstów. Jeśli więc lubisz pisać, pasjonujesz się daną dziedziną i jesteś regularny – załóż bloga.
Własna strona www
Własna strona www to z pewnością dobry pomysł. Nie jest kosztowny i nie wymaga wcale dużo wysiłku. Nadal niewielu absolwentów zakłada własne strony, więc jest to łatwy sposób na pozytywne wyróżnienie się. Dla specjalistów branży reklamowej, IDM (interactive digital media), programistów to możliwość zaprezentowania próbki własnych umiejętności i osiągnięć. Zakładanie własnej strony www należy zacząć od zakupu domeny – czyli adresu www. Jeśli twoje imię i nazwisko jest już zajęte musisz wykazać się większą kreatywnością – ale pamiętaj aby nie zaszkodzić sobie na starcie nazwą typu: „aniathebest” albo „frajer.pl”. Zazwyczaj domeny z rozszerzeniem innym niż .pl sa tańsze, a w każdym przypadku nie będzie to suma przewyższająca 100 zł rocznie. Brokerów domen jest wiele, ja mogę polecić www.nazwa.pl lub www.domeny.pl – np. tutaj możesz sprawdzić, czy dana domena jest wolna czy nie, oraz dokonać jej rezerwacji.
Następnie należy stworzyć stronę i zmieścić ją na serwerze. Aby obyło się dodatkowych kosztów można skorzystać z np. prostego edytora na sites.google.com Własna strona podobnie jak cv oraz jak profile na portalach społecznościowych powinna być poprawna. Tutaj można jednak nieco więcej pokazać swojej osobowości. Strona jak najbardziej może służyć do długofalowego budowania wizerunku eksperta poprzez publikowanie artykułów itp.
Posiadanie własnej strony www jest niezwykle praktyczne. Wystarczy, że prześlemy lub przedyktujemy komuś swój adres, aby przedstawić swoje osiągnięcia, bez potrzeby wysyłania kilku załączników w e-mailu.
Każdy nowoczesny kandydat powinien dać znaleźć się w internecie i to w takim świetle w jakim on chce. Nie możesz zatem pozostawić rzeczy samym sobie i zaniechać wpływania na swój wizerunek w internecie. Pomyśl o tym ile pracy i wysiłku włożyłeś w ukończenie studiów, kursów, zdobycie doświadczeń. Poświęcenie nieco uwagi na przemyślane zaistnienie on-line jest chyba warte twoich kwalifikacji.
Grażyna Wróblewska
Musmedia
Organizator Targów Kariery
Autoprezentacja przy poszukiwaniu pracy
Autoprezentacja przy poszukiwaniu pracy to temat na książkę i nie jedno szkolenie. Poniżej tylko zasygnalizujemy aspekty na które trzeba zwrócić uwagę. Zdobywając kwalifikacje zawodowe osiągasz najważniejszy cel. Wchodząc na rynek pracy, nie pozwól aby lata nauki i zdobyte kwalifikacje – które są absolutnie najważniejsze, sprzeniewierzyć brakiem dbałości o autoprezentację.
Wyrabianie reputacji zaczyna się od sporządzenia dokumentów aplikacyjnych. Przejrzystość, poprawność językowa, wyrównane akapity - warto poświęć dodatkowo pół godziny aby dopracować szczegóły – 30 minut cóż to jest w porównaniu z latami zdobywania swoich kwalifikacji zawodowych.
Autoprezentacja zawarta jest już w Twoim adresie e-mail, zdjęciu, profilu w serwisie społecznościowym. Czy nam się to podoba czy nie, pracodawcy chętnie sprawdzają portale i zaczynają wyrabiać sobie o nas opinię zanim nawet mieliśmy szansę się spotkać i zaprezentować.
Mamy nadzieję, że odwiedzasz targi pracy i idziesz tam w konkretnym celu – spotkania przyszłego pracodawcy. Nie bagatelizuj tych spotkań, zadbaj o wygląd swój i dokumentów.
Spotkanie rekrutacyjne – zaproszenie na rozmowę, to już duży sukces! Treść tego co mówimy jest z pewnością najważniejsza. Jednak fatalne ubranie albo przesadna swoboda lub spięcie mogą zaćmić kwalifikacje i gorzej wykształcony kandydat zajmie twoje miejsce tylko dlatego, że włożył krawat lub zmył różowy lakier z paznokci.
Kończąc studia, możesz uczyć się na własnych błędach, ale to zdecydowanie zła metoda. Stracisz motywację, wiarę w siebie, a mijający czas nie pomaga twojemu cv. Jeśli chcesz wziąć udział w szkoleniu „Autoprezentacja przy poszukiwaniu pracy”, skontaktuj się z nami wysyłając e-mail.
Grażyna Wróblewska
Absolwent pisze CV
Kończąc studia - te stacjonarne, mało kto może pochwalić się w swoim życiorysie bogatymi doświadczeniami zawodowymi. Jednak w każdym wzorze CV znajdziemy do wypełnienia rubrykę: „dotychczasowe doświadczenie”, a puste miejsce zostawione tutaj przez kandydata, skutecznie zniechęca pracodawcę. Wydamy mu się bardzo obcą i pasywną osobą. Dlatego cv, nawet świeżo upieczonego absolwenta nie może świecić tutaj pustkami.
DOŚWIADCZENIE - NAJTRUDNIEJSZA CZĘŚĆ CV MŁODEGO ABSOLWENTA
Poradzenie sobie z zadaniem napisania pierwszych dokumentów aplikacyjnych w staraniach o pracę łatwe nie jest. Przede wszystkim aby zaoszczędzić sobie rozczarowań, zlecamy aby nie kierować swojej kandydatury w odpowiedzi na ogłoszenia, gdzie wyraźnie w wymaganiach sprecyzowane jest doświadczenie zawodowe. Nawet jak cv zakwalifikuje się do dalszego etapu, w trakcie rozmowy bardzo szybko się okaże, że pracowaliśmy w danej dziedzinie np. 3 tygodnie a nie 3 lata i nie mamy szans z kandydatami, którzy kryterium doświadczenia spełniają.
Rekruterzy zdają sobie sprawę, że „świeży” absolwent z rozbudowanym doświadczeniem zawodowym to niebywała rzadkość. Musimy zatem budować zainteresowanie pracodawcy w swoim cv, skupiając się na tym co posiadamy. Poniżej wymieniamy kilka punktów, które mogą naprowadzić do wyszukania pamięci takich aktywności, które można, a nawet trzeba wykorzystać w pisaniu cv:
• Praktyki podczas studiów – to dość oczywista sprawa - piszemy jak długo trwała taka praktyka, w jakiej instytucji, w jakim dziale. Koniecznie opisujemy zakres obowiązków, zdobyte umiejętności. Może na co dzień trzeba było posługiwać się językiem obcym? Praktyki obok wykształcenia to najbardziej interesujący punkt w cv absolwenta. Tutaj możemy się trochę rozpisać.
• Prace dorywcze - wymieniamy nawet te najbardziej błahe – kiedy, jakie firmy, czego nas nauczyły (np. punktualności, albo samodzielności lub pracy w grupie). Noszenie paczek, praca hostessy, roznoszenie ulotek – o tym też koniecznie wspominamy.
• Prace wyjazdowe, choćby zbieranie truskawek – przez jaki czas, kiedy, w jakim kraju. Podkreślamy trud zaaranżowania takiego wyjazdu, zdobyte umiejętności i doświadczenia (język, poznanie innej kultury, zaobserwowanie systemów motywacyjnych);
• Praca w wolontariacie - wpisujemy kiedy, przy jakim projekcie, czym się konkretnie się zajmowaliśmy, czego nauczyliśmy;
• Działalność w organizacji studenckiej, kole naukowym, jakiejkolwiek organizacji (kościelnej, harcerskiej, grupie tanecznej) – czas trwania, gdzie, jakie pełniliśmy funkcje, jakie zdobyliśmy doświadczenie, opisujemy zrealizowane projekty.
• Udział w konkursach – najlepiej jeśli zdobyliśmy jakąś nagrodę. Ale nawet jeśli nie, kandydat, który jest aktywny już zdobywa plusa. Warto sobie przypomnieć, czy nawet w formie zabawy nie budowaliśmy modelu samolotu do jakiegoś konkursu, albo układaliśmy domino. Może jakiś konkurs na biznes-plan, zrobienie makiety?
• Podróże – wyprawa, która wymagała wcześniejszej organizacji, a nie była standardową wycieczką też może zainteresować rekrutera i dodać atrakcyjności cv;
• Udzielanie korepetycji – to też doświadczenie, które w dodatku podbuduje naszą „eksperckość” z danego przedmiotu. Piszemy jak długo, dla ilu uczniów i z jakiego przedmiotu prowadziliśmy korepetycje. Nawet systematyczna pomoc młodszemu rodzeństwu w odrabianiu pracy domowej się liczą o ile podamy konkrety: przedmiot, wiek rodzeństwa oraz sukces związany z naszą pomocą np. podwyższenie oceny.
• Pomoc w rodzinnym biznesie – jeśli nasi rodzice prowadzą firmę czy gospodarstwo, restaurację, nawet sobie sprawy nie zdajemy ile się uczymy. W życiorysie z pewnością należy wówczas wpisać na czym polegały nasze zaangażowanie i pomoc.
Oczywiście najlepiej byłoby gdyby nasze dotychczasowe aktywności choć trochę się wiązały z kierunkiem studiów i stanowiskiem o które się ubiegamy. Ale nawet jeśli tak nie jest, najgorszą opcją jest wysłanie cv pustego lub…. nieprawdziwego. Jest to nie tylko nieuczciwe ale i zupełnie nieopłacalne. Narażamy się na niepowodzenia, które będą tylko deprymować. Lepiej skupić swoją energię na poszukiwaniu ofert pracy, gdzie owo bezcenne doświadczenie zawodowe zwyczajnie zdobędziemy. Przekonamy się wówczas, że nie jest to martwy punkt cv, ale prawdziwa wartość ubogacająca nie tylko cv ale nas samych.
WYKSZTAŁCENIE
Ten punkt może być bardziej rozbudowany niż u osób, które mają za sobą już jakieś etaty. Jednak i tutaj wpisywanie szkoły podstawowej nie ma sensu, chyba, że przypadkiem kończyliśmy ją w innym kraju lub z innego powodu ta informacja może mieć charakter nadzwyczajny.
Szkołę średnią wymieniamy, a skupiamy się na studiach – koniecznie podajemy lata w których się studiowało, uczelnię, wydział, kierunek/kierunki. Warto podać uzyskane tytuły wraz z datą. Jeśli praca dyplomowa miała tytuł związany ze stanowiskiem o które się ubiegamy, dobrze jest o tym wspomnieć.
ZNAJOMOŚC JĘZYKÓW
Kończąc studia wyższe, naprawdę trzeba mówić w co najmniej jednym języku obcym. Przy tej ilości szkół językowych, dostępności Internetu, multimediów, osoba o wyższym wykształceniu nie powinna kompromitować się totalną ignorancją w tym względzie.
Zakładamy więc, że z pewnością mamy co wpisać przy rubryce” języki obce”. Jeśli wpiszemy w cv znajomość języków w stylu: „angielski – średnio” – naprawdę nikt nie będzie pod wrażeniem. Poziom samokrytyki kandydatów jest bardzo różny. I tak może okazać się, że kandydat „angielski -średni” swobodnie czyta książki w tym języku potrafi komunikować się z obcokrajowcami, albo, że tylko umie się przedstawić i na tym koniec. Wpisujemy coś więcej, np. nauka na studiach przez 3 lata oraz dodatkowo kurs na poziomie YZX w szkole XYZ, dyplom, lub że jesteśmy w trakcie kursu Business English. Nie zmarnujmy tej rubryki i lat pracy nad językiem zbywając to jednym : „średnio” albo „bardzo dobrze”.
INNE KURSY I SZKOLENIA
Może się zdarzyć, że takowe nie miały miejsca, wówczas, nawet nie sporządzamy takiego nagłówka w naszym CV. Warto jednak sięgnąć pamięcią, czy przy uczelni nie brało się udziału w jakiejś konferencji. Pamiętamy jednak, że tutaj wpisujemy tylko kursy, które mogą mieć znaczenie dla naszej pracy (żadnych hobbystycznych - tymi chwalimy się gdzie indziej). Wpisujemy kurs podnoszące umiejętności pracy na komputerze (określamy poziom), kursy autoprezentacji czy negocjacji (kiedy, kto i gdzie prowadził), warsztaty. O ile tylko miały miejsce – koniecznie podajemy dodatkowo jakieś szczegóły. Wygląda o wiele lepiej jak napiszemy: „Pozycjonowanie stron www” – 1 dniowy kurs prowadzony przez eksperta Pana Andrzeja Zielińskiego eksperta związanego z firmą XYZ”, niż samo „Pozycjonowanie stron www.”
HOBBY
Pasje i zajęcia z tym związane to też doświadczenia – wymieniamy grę w zespole muzycznym, zespole sportowym. Może organizacja meczu, koncertu, dużego przyjęcia... Wymieniamy każde prawdziwe zainteresowanie: żeglarstwem, sztuką, hodowlą rybek. Jakieś osiągnięcia w tej dziedzinie? Może bycie od wielu lat częścią zgranego zespołu…? Nawet udział w pokazie psów rasowych może znaleźć się w CV wraz z krótkim opisem zakwalifikowania się i przygotowań do takiego pokazu. W życiorysie, które nie jest naszpikowane opisem kolejnych etatów – hobby jest ważnym punktem, mówiącym o naszych doświadczeniach.
Grażyna Wróblewska
Jak dobrze wypaść na rozmowie kwalifikacyjnej?
Rozmowa kwalifikacyjna jest drugim etapem rekrutacji, zaraz po zgłoszeniu przez Ciebie swojej kandydatury w postaci cv. Jednocześnie jest pierwszym bezpośrednim kontaktem z przyszłym, ewentualnym pracodawcą. Każdy wie, jak ważne jest pierwsze wrażenie. Zatem, należy zrobić wszystko, aby osoba rekrutująca miała po rozmowie z nami tylko dobre wspomnienia.
Na początku warto poznać, z kim masz do czynienia. We wszystkich dostępnych źródłach poszukaj informacji o firmie, do której aplikowałeś. Dzięki temu będziesz mógł zdecydować, czy chcesz pracować dla tej firmy. Jednocześnie wykazując się wiedzą
na jej temat podczas rozmowy masz szanse zaimponować rozmówcy.
Ważne jest odpowiednie mentalne przygotowanie do rozmowy. Przypomnij sobie swoje mocne strony i sytuacje, w których mogłeś je wykorzystać. Jeśli w poprzedniej pracy napotkałeś trudności, warto jest sobie o nich przypomnieć i przygotować
się na ich wyjaśnienie podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Pamiętaj jednak, że nie wolno Ci oczerniać byłego pracodawcy lub współpracowników. Jest to w bardzo złym guście i zostanie odebrane za nieprofesjonalne. Dobrym pomysłem jest stworzenie zestawu prawdopodobnych pytań, jakie możesz usłyszeć z ust rekrutera. Jeśli pojawią się te, lub podobne do nich pytania podczas rozmowy, będziesz mógł odpowiedzieć na nie w sposób płynny, co z pewnością zrobi dobre wrażenie.
W dniu rozmowy na pewno pojawi się stres, dlatego też strój powinien być przygotowany dzień wcześniej. Ubrania muszą być czyste, wyprasowane, a buty wypastowane. Nie warto przesadzać z biżuterią, czy perfumami – co za dużo, to nie zdrowo. Absolutnie nie można się spóźnić na rozmowę kwalifikacyjną, dlatego wcześniej trzeba ustalić, w jaki sposób na nią dotrzesz i wymierzyć czas tak, by na miejscu być co najmniej 10 minut przed spotkaniem.
W trakcie rozmowy staraj się mówić cały czas tym samym tonem głosu. Przed odpowiedzią na poszczególne pytania dawaj sobie chwilę do namysłu. Zadbaj też o swoja mowę niewerbalną. Usiądź wygodnie, ale tak byś się nie grabił, był zwrócony przodem
do rekrutera i co ważne – utrzymywał z nim kontakt wzrokowy. Złożone ręce połóż na kolanach – nie będziesz tym samym rozpraszać rozmówcy. Jeśli jednak jesteś osobą gestykulującą, postaraj się, aby gesty jakie wykonujesz były jak najmniejsze.
Dobrym treningiem przed właściwą rozmową może być rozmowa przeprowadzona z bratem, czy też z przyjacielem. Pozwoli Ci to poćwiczyć właściwe zachowania, nabrać pewności siebie i sprawi, że udzielając odpowiedzi będziesz robił to w sposób płynny
i bezbłędny.